Motor yağı, aracınızın uzun ömürlü olabilmesi için dikkat edilmesi gereknlerin en başında yer alır. Motor yağı hakkında tüm bilmeniz gerekenler bu yazıda.
- Motor Yağı Ne İşe Yarar?
- Yağ Değişimi Neden Önemlidir?
- Motor Yağı Ne Sıklıkta Değiştirilmelidir?
- Şişenin Üzerindeki Rakamlar Ne Anlama Geliyor?
- Motor Yağı Çeşitleri
- Aracınız İçin Doğru Motor Yağı Nasıl Seçilir
Motor Yağı Ne İşe Yarar?
Motor yağının birincil rolü, bir motordaki hareketli parçaları yağlamaktır. Yağ, sürtünmeyi ve motor bileşeni aşınmasını en aza indirirken parçaların sorunsuz çalışmasını sağlar. Ayrıca yağ, motorda devridaim ederken yağlanan motor bileşenlerinden atık ısının bir kısmını çeker.
Bunu, aracınızın aşağıdaki parçalardan oluşan yağ sistemi aracılığıyla yapar:
- Yağ karteri; yağın depolandığı yer.
- Yağ yolları; yağın motorda dolaşımını sağlar.
- Yağ pompası; yağın hareket etmesini sağlar.
- Yağ filtresi; motora pompalanmadan önce yağdaki yabancı maddeleri temizler.
Ayrıca motor yağı, performansını artıran ve kirleri çıkararak motorunuzu temiz tutmaya yardımcı olan çeşitli kimyasal bileşiklere de sahiptir. Motor yağında bulunan yaygın katkı maddeleri şunlardır:
- Yağda köpük ve kabarcık oluşumunu engelleyen köpük önleyiciler,
- Koruyucu bir film oluşturarak paslanmaya karşı koruma sağlayan korozyon önleyiciler,
- Soğuk havalarda yağın akışkanlığını artırmak için antifriz,
- Motor parçalarında kirlilik oluşmasını ve birikmesini önlemek için dağıtıcılar/antioksidanlar,
- Motor çalıştırıldığında anında yağlamaya yardımcı olan ve özellikle hasara açık motor parçalarındaki aşınmayı en aza indiren aşınma önleyici maddeler,
- Aşırı sıcaklıklarda yağ performansını artırmak için viskozite indeksi geliştiricileri yer alır.
Motor Yağının Beş Fonksiyonu
Motoru Yağlar: Motor yağı bir motora pompalanırken, hareketli iç parçalarını yağlar ve yüzeyde ince kaygan bir film bırakır. Bu film, motor bileşenleri arasındaki teması en aza indirerek sürtünmeyi azaltır. Bu sayede motor aşınmasının azalmasına ve motor parçalarının hizmet ömrünün artmasını sağlar.
Kirleticileri Giderir: Bir motor her çalıştığında, motorda hasara yol açabilecek metal parçacıklar, kurum tortuları, asitler ve toz ve kir gibi yan ürünler ve kirleticiler oluşturur. Motor yağı sirküle ederken bu kirleticileri kendi içinde tutar ve motor aksamları ile temas etmelerini ve zarar vermelerini engeller. Bunun nedeni, üretim sırasında motor yağına eklenen ve ona süspansiyonu zorlama ve iç motor temizliğini koruma yeteneği veren dağıtıcılardır.
Motor Sıcaklığını Sabit Tutar: Bir motor çalıştıktan sonra ısınır ve motor yağının işlevlerinden biri de bu ısıyı uzaklaştırmak ve başka bir yere aktarmaktır. Aslında, motor yağı, bir motorun soğutma işleminin %40’ına kadarından sorumludur.
Korozyonu Önler: Bir motor normal şekilde çalışırken, bir yağ kaplaması, bileşenleri korumak ve korozyonu önlemek için bileşenler arasında bir bariyer oluşturur. Modern motor yağlarında ayrıca korozyonu kimyasal olarak nötralize eden katkı maddeleri bulunur.
Motor Performansını Optimize Eder: Metal yüzeylerin, özellikle hareketli parçalar söz konusu olduğunda, mükemmel şekilde pürüzsüz hale gelmesi zordur. Sızıntıları ve motor performansı kaybını önlemek için motor yağı, motor performansını optimize etmek için piston ve silindir arasındaki mikroskobik boşlukları kapatır.
Yağ Değişimi Neden Önemlidir?
İyi bir motor sağlığı için düzenli olarak programlanmış yağ değişimleri gereklidir, ancak yağınızı değiştirmenin neden bu kadar önemli olduğunu hiç merak ettiniz mi?
Modern yağ eskisinden çok daha gelişmiş, bu da artık yağı her 5.000 km’de bir değiştirmek zorunda olmadığımız anlamına geliyor. Ancak yağın rolü çok fazla değişmedi ve aynı işlevleri daha yüksek verimlilikle yerine getiriyor. Yağ değiştirilmezse, sonunda kalınlaşır, parçalandıkça katran gibi olur ve mekaniklerin motor çamuru dediği şey haline gelir.
Motor çamuru, motorun etrafında hareket ederken motor parçalarına yapışır ve yağın yağlama ve temizleme yeteneğini azaltır. Motorun yağ geçişlerinde tıkanıklığa neden olarak yağlanamamasına neden olabilir.
Motordan gelen ısı, motor çamurunun sertleşmesine neden olur ve bu da yakıt enjektörleri, pistonlar ve valfler için büyük sorunlara neden olabilir. Ayrıca zor çalıştırma, aşırı ısınma ve güç kaybına neden olabilir.
Motor tortusunu göz ardı etmek, aracınızı büyük motor hasarına maruz bırakabilir ve bunun çıkarılması, yağın boşaltılmasını ve motorun yıkanmasını gerektirir. Motor yıkandıktan sonra hala çamur varsa, mekanik olarak çıkarılması gerekebilir.
Motor çamurunu önlemenin ve motorunuzu en iyi şekilde çalışır durumda tutmanın en kolay yolu, düzenli yağ değişimi yapmaktır.
Yağ Değiştirmezsem Ne Olur?
Zaman veya para sıkıntısı çekiyorsanız, yağ değişimini atlamak cazip gelebilir. Ancak motor yağınızı değiştirmemek, arabanızın motoru için yapabileceğiniz en kötü şeylerden biridir. Ayrıca bazı pahalı sonuçlara yol açabilir.
Karşılaşacağınız ilk sorun, motorunuzun tamamında biriken kirliliktir. Yağınız, kiri toplayarak motoru temiz tutar ve orada olmaması gereken her şey onu bir yağ filtresinden geçirir. Yağ filtresi kirletici maddelerle tıkandığında, kirli yağ motora geri dönmeye başlar. Sonunda ise, kirlenmiş yağ motor parçalarını aşındırır.
Motor Yağı Ne Sıklıkta Değiştirilmelidir?
Üreticiler ve araba türleri arasında önerilen yağ değişim programları arasında büyük bir fark var. Araç üreticiniz tarafından önerilen yağ türüne, aracınızdaki motor türüne ve aracınızı muhtemelen kullanacağınız koşullara bağlı olarak bu farklılığın birkaç nedeni vardır.
Motor yağı zamanla bozulacağından yağınızı daha sık değiştirmek daha iyidir. Eski yağı motorunuzda ne kadar uzun süre bırakırsanız o kadar çok bozulur. Ek olarak, yağlama ve soğutma özellikleri büyük ölçüde azalacaktır.
Ancak, otomobilinizi en iyi üreticinin tanıdığını unutmayın, bu nedenle önerilen yağ değişim programına bağlı kalarak, aracınızın kullanım ömrü boyunca çoğu mekanik sorunu önleyeceksiniz. Doğru yağ değişim zamanını aracınızın kullanım klavuzundan öğrenebilirsiniz.
Şişenin Üzerindeki Rakamlar Ne Anlama Geliyor?
Muhtemelen, yağın en önemli özelliği viskozite derecesidir. Herhangi bir yağ şişesinin etiketine baktığınızda bir dizi sayı ve harf bulacaksınız, örneğin 10W-40. Bu, motor yağlarının belirli şartlardaki viskozitesini gösteren derecedir.
Viskozite, bir sıvının hareketinin evrensel bir ölçümüdür. Özellikle yağın belirli bir sıcaklıkta akmaya karşı direncini ifade eder. Viskozite düşükse daha akışkan, yüksekse daha kıvamlıdır.
Yağ numaralarındaki W harfi “Winter (kış)” kelimesinden gelir ve solundaki sayı motor yağının soğuk durumdaki viskozitesini belirtir. Sağındaki sayı ise motorun çalışma sıcaklığındaki viskozite dercesidir.
İlk sayı ne kadar düşükse, motorunuzu soğuk çalıştırdığınızda yağın akmaya karşı direnci o kadar az olur. İkinci sayı ne kadar düşükse, yağın normal çalışma sıcaklığında akmaya karşı direnci o kadar az olur.
Motor yağları, soğudukça incelir ve ısındıkça kalınlaşır. Bu nedenle, düşük viskoziteli daha ince yağlar, daha soğuk sıcaklıklarda daha fazla koruma sağlar. Yüksek viskoziteli daha kalın yağlar, daha yüksek sıcaklıklarda daha fazla koruma sağlar.
Çok Dereceli Sınıflandırma: 10W40
Çok dereceli ve daha geniş çalışma sıcaklıklarına sahip yağlar çok dereceli yağlardır. Derecelendirmenin her iki tarafındaki iki sayı, viskozite derecesini gösterir. Viskozite derecesi ne kadar düşükse, yağ o kadar incedir.
Yukarıdaki örnekteki 10, düşük bir sıcaklıkta test edildiğini ve viskozite derecesinin 10 olduğunu göstermektedir. Aksine, sayı 5 ise motor yağı daha da az visköz yani daha akışkandır. Bu, soğuk çalıştırma sırasında motor yağının kolayca akmasını sağlar.
Diğer uçta yazan 40 ise 100 santigrat derecede test edilen motor yağının maksimum viskozite değeridir. 40 dereceli motor yağı, yüksek çalışma sıcaklıklarında yüksek viskoziteye sahiptir.
Soğuk çalıştırma sırasında;
- 5W-40, 10W-40’tan daha akışkandır.
- 10W-50, 15W-50’den daha akışkandır.
- 5W-40, 5W-30 ile aynı akışkanlığa sahiptir.
Çalışma Sıcaklıklarında;
- 10W-50, 10W-40’tan daha kalındır.
- 15W-50, 5W-40’tan daha kalındır.
- 0W-40, 10W-40 ile aynıdır.
Tek Dereceli Sınıflandırma: SAE40 veya SAE10W
Bu türün iki yerine yalnızca bir derecelendirmesi vardır. İki tip tek dereceli yağ vardır. Düşük sıcaklıklarda çalışmak için ‘W’ sınıfı yağlar ve yüksek sıcaklıklarda çalışmak için geleneksel sınıflandırma.
Oldukça düşük sıcaklık spektrumunda çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Şanzımanlarda genellikle tek dereceli yağ kullanılır. Örneğin, SAE5W düşük viskoziteli bir yağdır. Bu motor yağı düşük sıcaklıklarda çalışabilir. Sıcaklık arttıkça, daha az viskoz hale gelir. Bu nedenle yağlama özelliğini kaybeder.
Öte yandan, SAE40 oldukça viskoz bir yağdır. Bu yağ yaklaşık 40 santigrat derece sıcaklıkta çalışabilir. Daha düşük sıcaklıklarda yağ düzgün çalışmayabilir.
Artık motor yağının ne işe yaradığını ve farklı derecelerde nasıl farklılık gösterdiğini bildiğimiz için, farklı türlerine bakalım.
Motor Yağı Çeşitleri
Yıllar geçtikçe otomobil endüstrisi teknoloji açısından çok yol kat etti. Bileşenler giderek daha rafine hale geliyor ve işlerinde daha verimli hale geliyor. Araca ve markasına bağlı olarak motor yağının 3 kategorisi vardır.
- Madeni motor yağı
- Yarı sentetik motor yağı
- Tam sentetik motor yağı
Madeni Motor Yağı
- Bu yağ türü, üçü arasında en eskisidir. Mineral motor yağı ilk olarak 1908’de Ford Model T’nin motorunda kullanıldı. Bundan sonra, motor yağı teknolojisi gerçekten uzun bir yol kat etti.
- Geleneksel mineral yağ, motora yalnızca temel sürtünme koruması sağlar. Yeni araçların çoğu fabrikadan madeni yağ ile gelir.
- Bu, aracın alıştırma periyodunu verimli bir şekilde yapmaktır. Alıştırma süresi, tam gaz koşulmadan yapılan ilk birkaç bin kilometreyi ifade eder.
- Bu süre zarfında motorda biraz aşınma olması iyidir. Bunun nedeni, motordaki tüm hareketli parçaların yerlerini almasıdır.
- Madeni yağ diğer motor yağlarından daha ucuzdur.
- Mineral motor yağı aşırı sıcaklıklarda çalışmaya uygun değildir.
- Bu motor yağı ile çalışan araçlarda motor yağı değişimi daha sık yapılmalıdır.
Yarı Sentetik Motor Yağı
- Motor yağı için orta zemin yarı sentetiktir. Bu, her iki dünyanın da en iyisi için deneyim sağlar.
- Hem sentetik yağ hem de mineral yağdan oluştuğu için mineral yağlara göre birçok faydası vardır.
- Yarı sentetik yağ, aşınmaya karşı geleneksel mineral yağa göre daha iyi korumaya sahiptir.
- Bu yağ, soğuk çalıştırma sırasında biraz daha iyi koruma sağlar.
- Yağ ve sentetik karışımı karşılaştıran yarı sentetik yağlar, madeni yağlara göre daha uzun süre kullanılabiliyor.
Tam Sentetik Motor Yağı
- Yağlar arasında en son ve en büyük teknoloji tam sentetik motor yağıdır.
- Tam sentetik yağlar, sentetik malzemeler kullanılarak laboratuvarlarda uzman kimyagerler tarafından üretilir. Bu, motor yağına endüstrinin sunduğu en iyi yağı verir.
- Bu yağlar birinci sınıf yakıt ekonomisi, güç ve arıtma sağlar.
- Bu yağlar kontrollü karışımlarla üretildiğinden maksimum eforu ortaya çıkarmak için kullanılabilirler.
- Tam sentetik olanlar sadece motoru aşınmaya karşı korumakla kalmaz, aynı zamanda motorun yanma yan ürünlerini de kontrol eder.
- Ayrıca zahmetsiz soğuk çalıştırma sağlar ve yüksek çalışma sıcaklıklarında daha iyi performans gösterir.
- Bunlar bozulmaya karşı dirençli oldukları için yağ değişimleri yarı sentetik olanlara göre daha azdır. 10.000 km’den sonra, hatta bazı durumlarda 15.000 km’ye kadar kullanılabilirler.
Aracınız İçin Doğru Motor Yağı Nasıl Seçilir
Artık motor yağları arasındaki farkları biliyorsunuz, yağınızı daha yüksek performanslı bir yağla değiştirmeye değer olup olmadığını düşünebilirsiniz. Yağ türlerini değiştirmeden önce her zaman aracınızın kullanım kılavuzuna başvurmalısınız çünkü yanlış motor yağı kullanmak motor sorunlarına neden olabilir.
Gerekenden daha hafif bir yağ kullanılması, parçalar arasında koruyucu bir film oluşturamayacak kadar ince olduğundan motorun aşırı aşınmasına neden olabilir. Gerekenden daha ağır bir yağ kullanılması yakıt tüketimini ve motor yükünü artıracaktır. Ayrıca yağ akış hızını da yavaşlatacaktır.
Her iki durum da daha kısa motor ömrüne yol açacaktır. Tamirciniz, aracınız için doğru yağı kullanıp kullanmadığınızı ve ne zaman daha ağır veya daha hafif bir yağa geçmeniz gerektiğini bilecektir.
Sentetik Yağ Kullanmanın Faydaları
Sentetik yağ, geleneksel yağdan daha pahalıdır, ancak aynı zamanda, belirli durumlarda ekstra maliyete değmesi için bazı benzersiz faydalar da sunar. Şehirde yaşayan ve her gün işe ve sonra eve sadece kısa bir mesafe gidenler için, geleneksel motor yağı muhtemelen çalışma sıcaklığına ulaşamayacak ve fazla nemi asla yakamayacaktır.
Bu, yağın çok daha hızlı bir oranda bozulmasına neden olur. Anlayacağınız, az kullanılan bir araçta yağın daha uzun süre kullanılabileceği düşünülse de, madeni yağlar için bu durum tam tersidir.
Geleneksel veya madeni yağ kullanan bir araba motoru için yağın her 3.000-5.000 km’de bir değiştirilmesi önerilir. Ancak çalışan sentetik yağ, bozulmaya karşı daha dayanıklı olduğu için o kadar sık değiştirilmesi gerekmez.
Bu nedenle özelliklerini daha uzun süre korur. Sentetik yağın yine de üreticinin tavsiyesine göre değiştirilmesi gerekir. Ancak sentetik yağ kullanmak üzere tasarlanmış motorlarda, daha uzun yağ değişim aralıkları vardır.
Sentetik yağ, kirleticileri çıkarma ve motoru temiz tutma yeteneğini geliştirmek için tipik olarak dağıtıcılar ve deterjanlar şeklinde yüksek performanslı katkı maddeleri içerir, motor aşınmasını ve olası hasarı azaltır.
Doğal Gazdan Üretilen Sentetik Yağ Daha mı İyi?
Sentetik yağ bir laboratuvarda yapılır ve ham petrolden veya yan ürünlerinden birinden ekstrakte edilir. 1970’lerde Shell gibi petrol üreticileri daha temiz kaynaklara ve sentetik yağ üretmenin yollarına bakmaya başladı. Doğal gazdan elde edilen sentetik yağ, ham petrolde bulunan safsızlıklardan arındırılmış olup, sonuç olarak daha temiz ve daha saf bir üründür.
Doğal gazdan yapılan sentetik yağdaki moleküllerin ayrılması ve homojen hale getirilmesi daha kolaydır, daha düşük uçuculuk sağlar. Bu da aşırı sıcaklıklarda daha iyi performans sağlar.
Gazı sıvıya dönüştürme süreci son derece karmaşık olsa da, sera gazı olan, ham petrolden daha ucuz olan ve bol miktarda tedarik edilen bir kaynağın kullanılması, geleneksel petrole kıyasla çeşitli çevresel ve maliyet avantajları sunar.
Doğal gazdan üretilen sentetik yağ, yüksek performanslı veya turboşarjlı motorlar ve zorlu koşullarda veya aşırı sıcaklıklarda çalışan motorlar için idealdir.
Dizel Motorlar İçin En İyi Motor Yağı Hangisi?
Şimdiye kadar sadece benzinle çalışan motorlar için yağı tartıştık. Dizel motorlu bir araç için en iyi yağ söz konusu olduğunda işler biraz daha karmaşık hale gelir. Her ne kadar benzinli ve dizel motor yağları benzer makyajlara sahip gibi görünse de, arada bazı farklılıklar vardır.
Fark, öncelikle dizel motorlu araçlardaki farklı egzoz ve emisyon sistemlerinden kaynaklanmaktadır. Dizel motorlara uygun yağlar, motor aşınmasını azaltan ve korozyonu önleyen çinko dialkilditiofosfata sahiptir.
Dizel motorlardaki emisyon sistemleri, bu katkı maddesiyle başa çıkabilecek şekilde tasarlanmıştır, ancak bu yağı benzinle çalışan bir araca koymak, katalitik konvertörü sakatlayarak arabanın kötü çalışmasına neden olur.
Dizel yağlar ayrıca benzinli motorlara uygun yağlardan daha fazla katkı maddesi içerir. Dizel motorlar, karterde kalan kurum gibi daha fazla atık ürün üretir. Dizel motor yağındaki ilave deterjan katkı maddeleri bunları etkili bir şekilde giderir. Benzinli bir motorda, daha fazla sayıda katkı maddesi kullanılması pistonlara ve contalara zarar vererek motor kompresyonunun kaybolmasına neden olur.
Son olarak, dizel motor yağı genellikle daha yüksek bir viskoziteye sahiptir. Benzinli araç sahiplerine önerdiğimiz gibi, dizeliniz için doğru motor yağını seçmenin en iyi yolu, kullanıcı el kitabınıza bakmak ve tamircinizden bir tavsiye almaktır.
