Araba lastiği seçerken pek çok bilgiyi göz önünde bulundurmak gerekir. Bu bilgilerin tamamı, lastik üzerindeki yazılarda ve işaretlerde mevcuttur. Bu yazıların ne anlama geldiğini yazımızda detaylı şekilde açıkladık.
- Lastik Tipi
- Lastik Genişliği
- Yanak Genişiliği Oranı
- Yapı Türü
- Jant Çapı
- Yük Endeksi
- Hız Endeksi
- Treadwear / Desen Aşınması
- Traction / Tutunma
- Temperature / Isınma
- DOT Sembolü, Lastik Kimliği ve Üretim Tarihi
- Doğru Lastik Ebadını Seçme
- 4 Lastikten Daha Az Sayıda Lastik Değişimi
Lastik Tipi
Lastik genişiliğinin başındaki “P” harfi, lastiğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde binek araçlara yönelik belirli standartlarda üretilen lastiklere atıfta bulunan bir P-Metrik lastik olduğunu söyler.
Bir lastik boyutunun başında harf yoksa, bu bir Euro metrik lastiği gösterir. P-Metric ve Euro-Metric lastikleri farklı yük kapasitelerine sahip olabilir.
Lastik boyutunun başındaki veya sonundaki “LT” harfleri, lastiğin hafif kamyonlar için tasarlandığını belirtir. Araç üreticileri bazı hafif kamyonları “LT” tipi lastiklerle donatıyor. Bu lastikler genellikle yolcu lastiklerinden daha yüksek şişirme basınçları gerektirir.
Aracınız için önerilen lastik ebadı ve şişirme basıncı için kullanıcı el kitabınıza veya lastik etiketine bakın.
Lastik Genişliği
Lastiğin iki yanağı arasında kalan ve yere basan kısmının milimetre cinsinden ölçülen genişliğidir. Lastik ebadındaki ilk üç basamaklı sayı, lastik genişliğini ifade eder. Örneğin, P185/75R15 ebatlı bir lastikte genişlik 185 milimetredir.
Yanak Genişiliği Oranı
Lastiğin yanak geişliğinin lastik genişliğine oranıdır. Lastik boyutundaki eğik çizgiden sonraki iki basamaklı sayı, en boy oranıdır. Örneğin, P185/75R15 ebadındaki bir lastikte 75, yanak genişiliğinin lastik genişliğinin %75’ine eşit olduğu anlamına gelir. En-boy oranı ne kadar büyük olursa, lastiğin yan duvarı da o kadar büyük olur.
Yapı Türü
Yanak genişliğinin hemen ardından gelen harf lastiğin hangi iç yapı tipiyle üretildiğini tanımlar.
R, günümüzde çoğu lastik için endüstri standardı olan radyal lastikler içindir. Önceki nesil lastiklere göre daha iyi yol tutuşu, daha iyi gaz kilometre performansı için daha düşük yuvarlanma direnci, sürüş konforu ve dayanıklılığı vardır. Radyal bir lastikte, polyester, çelik ve kumaş karışımından yapılmış ve kauçukla kaplanmış güçlü kord katmanları olan katlar, seyahat yönüne dik olarak döşenir.
D, çapraz yapılı lastikler olarak adlandırılan çapraz katlarla oluşturulmuş lastikler içindir. Ayrıca geleneksel, x katlı veya çapraz katlı lastikler olarak da adlandırılırlar. Bazı motosiklet ve treyler lastikleri hala bu iç yapıyı kullanıyor.
Bazı run-flat lastikler, bir F ile ve ardından iç yapı tipiyle tanımlanır.
Jant Çapı
Tekerleğin boyutu yani çapı bir uçtan diğerine ölçülür. Bize lastiğin uyması amaçlanan jantın boyutunu söyler. P185/75R15 boyutunda bir lastik, 15 inç çapındaki bir jant için üretilmiştir.
Yük Endeksi
Boşluğu takip eden iki veya üç basamaklı sayı, lastik yük indeksini belirtir. Yük endeksi sembolü, aşağıdaki standart tabloya göre bir lastiğin ne kadar ağırlığı destekleyebileceğini gösterir. Uygun şekilde şişirildiğinde lastiğin taşıyabileceği maksimum yükü belirtir.
| Yük Endeksi | kg | Yük Endeksi | kg | Yük Endeksi | kg |
| 65 | 290 | 77 | 412 | 89 | 580 |
| 66 | 300 | 78 | 425 | 90 | 600 |
| 67 | 307 | 79 | 437 | 91 | 615 |
| 68 | 315 | 80 | 450 | 92 | 630 |
| 69 | 325 | 81 | 462 | 93 | 650 |
| 70 | 335 | 82 | 475 | 94 | 670 |
| 71 | 345 | 83 | 487 | 95 | 690 |
| 72 | 355 | 84 | 500 | 96 | 710 |
| 73 | 365 | 85 | 515 | 97 | 730 |
| 74 | 375 | 86 | 530 | 98 | 750 |
| 75 | 387 | 87 | 545 | 99 | 775 |
| 76 | 400 | 88 | 560 | 100 | 800 |
Hız Endeksi
Bir lastiğin maksimum hız kapasitesini söyler. Genellikle hız derecelendirmeleri, aracın en yüksek hız kapasitesiyle eşleştirilir. Örneğin, H-hız derecesine sahip bir lastiğin maksimum hız kapasitesi 130 mph veya 210 km/s’dir.
Son harf, sürekli bir süre boyunca seyahat etmenin güvenli olduğu en yüksek hızı söyleyen hız derecesidir. Daha yüksek hız derecesine sahip bir lastik, ısıyı daha iyi idare edebilir ve daha yüksek hızlarda daha fazla kontrol sağlayabilir.
Bir aracın maksimum çalışma hızı, araca takılan tüm lastiklerin en düşük hız değerinden fazla değildir. Hız derecesi her zaman olmasa da genellikle tek bir harftir.
| Endeks | Hız |
| Q | 160 km/h |
| R | 170 km/h |
| S | 180 km/h |
| O | 190 km/h |
| H | 210 km/h |
| V | 240 km/h |
| W | 270 km/h |
| Y | 300 km/h |
| ZR | Genellikle 240 km/h üzeri |
Treadwear / Desen Aşınması
Treadwear ibaresini (ki anlamı desen aşınması ya da sırt aşınmasıdır) bir rakam takip eder. Fotoğrafımızda bu değer 520 olarak görülmektedir. Treadwear oranını dayanıklılık olarak da tanımlamamız yanlış olmaz. Treadwear ne kadar yüksekse lastiğin ömrü o kadar uzundur. Lastik yanaklarında yazan treadwear (sırt aşınma) değeri üretici tarafından belirtilmiş beklenen aşınma ömrünü gösterir. Örneğin 400 treadwear değerli lastiğin sırt aşınma ömrü 200 değerli bir lastiğe göre 2 kat daha uzun olacaktır.
Lastiklerin göreceli performansı, gerçek kullanım koşullarında değişiklikler gösterebilir. Sürüş alışkanlıkları, yol özellikleri, iklim şartları, araç bakımı ile ilgili uygulamalar (rot ayarı, balans ayarı, lastik yer değişimleri, fren ayarları vb.) lastik aşınma ömründe değişikliklere sebep olabilir.
Sırt aşınması dereceleri , bir lastiğin beklenen sırt aşınmasını tahmin etmeye yardımcı olmak için standart devlet testlerine dayanmaktadır. Örneğin, sırt aşınması derecesi 200 olan bir lastik, sırt aşınması derecesi 100 olan bir lastiğe göre iki kat daha uzun ömürlü olmalıdır.
Traction / Tutunma
Traction (tutunma) değeri lastiğin ıslak zeminde tutunmasını gösterir en iyi traction değeri AA ve sonra sırasıyla A,B,C dir. Eğer traction değeri AA ise bu o lastiğin ıslak zeminde en başarılı performansı verdiğini gösterir.
Lastiğin traction değeri birçok unsura dayanmaktadır; lastiğin yapısı (örneğin; runflat lastikler gibi sert yanaklı lastiklerle daha esnek yanaklı lastikler arasında fark olacaktır), lastiğin hamuru (silika oranı, kauçuk türü vs), lastiğin ısısı (belirli ısılarda lastiği zemin tutuşu daha iyi olacaktır), zemin şartları (ıslak, kuru, karlı, buzlu, kumlu, çamurlu, taşlı vs.), lastik deseni(örneğin; kabak lastikler ya da slick lastikler kuru ve düzgün yüzeylerde çok iyi tutuş sağlarken ıslak zeminde tutuş yapamayacaktırlar), aracın ağırlığı, lastik basınç ayarları(az ya da çok şişirilmiş lastikler yerle temas noktası küçüleceğinden iyi tutuş yapamazlar), rot ayarları (rot ayarları iyi olduğunda lastiğin yere teması daha düzgün olur ve temas izi genişler) vs.
Çekiş dereceleri , kontrollü bir test altında bir lastiğin ıslak çekişini gösterir. “AA” derecesine sahip bir lastik, ıslak koşullarda olağanüstü çekiş sağlar.
| Çekiş Dereceleri |
|---|
| AA |
| bir |
| B |
| C |
Temperature / Isınma
Temperature (Isınma) değeri lastiğin ısınmaya karşı dayanımı ve ısıyı dağıtabilme yeteneğiniz gösterir. Lastikler kullanım sırasında özellikle sıcak havalarda oldukça yüksek ısılara ulaşabilmektedir. Limitlerinin üstünde ısınmış bir lastik patlayabilecektir. Temperature değeri lastiğin ısınmaya karşı ne kadar dayanabildiğini ve kendisini soğutma özelliğinin başarısını gösterecektir. En iyisi A ve sonra sırasıyla B,C gelir. Burada C nin A kadar iyi olmasa da yeterli olduğunu unutmamak gereklidir. Yaz lastiği, 4 mevsim lastik alırken bu değerleri göz önünde bulundurun ama değerlerin üreticinin kendisi tarafında verildiğini de aklınızın bir köşesine yazmayı unutmayın.
Bu değerler Avrupa pazarında kullanılmadığı gibi, Amerikan pazarında da yakın gelecekte düzenleme değişiklikleri yapılması söz konusudur. Kış lastiklerinde treadwear, traction, temperatureden oluşan değerlendirmeler kullanılmamaktadır.
Avrupa Pazarının kulladığı etiket sistemi de yetersiz görüldüğü için önümüzdeki yıllarda sistemin değişeceği konuşulmaktadır.
Ülkemiz pazarı için konu olmayan bu üç ölçme şekli, görüp merak eden okuyucularımız ya da müşterilerimiz için sadece bilgilendirme amacıyla yazılmıştır.
Sıcaklık dereceleri , lastiğin yıkıcı ısıya dayanma ve dağıtma yeteneğini gösterir. Daha yüksek sıcaklık derecesine sahip bir lastik, daha yüksek hızlarda çalışabilir.
| Sıcaklık Dereceleri | Mil cinsinden hızlar |
|---|---|
| A | 115’in üzerinde |
| B | 100 ile 115 arasında |
| C | 85 ile 100 arasında |
DOT Sembolü, Lastik Kimliği ve Üretim Tarihi
Yan duvardaki “DOT” harfleri, lastiğin motorlu araç güvenlik satndartlarına uygun olduğunu gösterir.
“DOT” harflerini takip eden harf ve rakam dizisi. TIN, fabrika konumunu, lastiğin üretildiği haftayı ve yılı tanımlamak için 12’ye kadar rakam ve harften oluşur.
Doğru Lastik Ebadını Seçme
Lastik ebat seçiminizi, araç belgelerine ve lastik üreticisi önerilerine tam olarak uyarak yapın. Kombine tekerlek ve lastik çapı doğru şekilde eşleşmezse, sürüş yüksekliği ve hız endeksi okumalarında büyük farklılıklar olabilir.
Örneğin, 17 inç çapında lastiklerin, 14 inç çapında lastiklere sahip olacak şekilde tasarlanmış bir araca takılması sürüş yüksekliğini değiştirir. Bu, otomobil gövdesinin yerden daha yüksek olacağı anlamına gelir. Ayrıca en yüksek hızda hafif bir artış olacak ve hız endeksi artık doğru olmayacaktır.
Farklı lastik boyutlarına geçiş, ancak tüm yasal gerekliliklere ve düzenlemelere, ayrıca araç, jant ve lastik üreticilerinin önerilerine uygun olarak yapılabilir. En azından, tekerlek tamamen dairesel hareket serbestliğine sahip olmalı ve lastiğin yeterli yük kapasitesine dikkat edilmelidir.
Herhangi bir araca takılan lastiklerin iç konstrüksiyonu radyal veya iki taraflı olmalıdır. Otomobiller, karavanlar ve diğer hafif ticari araçlar için karışık lastik konstrüksiyonlarının (yanlılık ve radyal olarak birlikte) takılması güvensiz ve yasadışıdır. İzin verilen tek istisna, acil durum için yedek lastik kullanılmasıdır.
Jant veya jant seçiminde aynı kurallar geçerlidir. Sürücüler, tavsiye edildiği şekilde araç üreticisi tarafından onaylanmış standart jantları veya jantları kullanmalıdır.
4 Lastikten Daha Az Sayıda Lastik Değişimi
Optimum güvenlik ve performans için dört lastiğin hepsini aynı anda değiştirin. Aynı anda dörtten az lastik değiştirmek mümkün olsa da, lastik ebadına ilişkin birkaç yönerge izlemelisiniz.
Örneğin, yalnızca bir veya iki lastiği değiştiriyorsanız, her birinin aynı boyutta olduğundan ve otomobil üreticisi tarafından belirtilenle aynı yük endeksi ve hız derecesine sahip olduğundan emin olun.
Yalnızca iki lastiği değiştirirken, her ikisini de arka akstaki tekerleklere takın. Bunun nedeni, yeni lastiklerin, özellikle ıslak yollarda çok daha iyi kavramaya sahip olması ve suda kızaklama riskini azaltmasıdır.
Araç süspansiyonunu veya şanzımanı etkileyebileceği ve lastik sırtında aşırı yıpranmaya neden olabileceğinden, yalnızca tek bir lastiğin değiştirilmesi önerilmez. Ancak yalnızca bir lastiği değiştirmek kaçınılmazsa, tek yedek lastiği en derin diş derinliğine sahip lastikle eşleştirin, ardından her ikisini de arka aksa takın.
